Teketen » Artxibategia 'eka, 2009'

ALERTA HONDURAS

Honduras estatu kolpea dela bertako informazioa oso mugatua izaten ari da. Hedabide gehienak militarrak hartuak izan ziren lehen ordutan eta orain emititzen daudenak kolpearen alde egin nahi duten hedabide pribatuak dira. Hala ere, Internet bidez zenbait hedabide eta informazio lortu ahal izan dira. Telebista Telesur eta 100% Noticias. Irratia Radio Globo.

Artikulu interesgarriak gertatu denari buruz: Ignacio Escolarrek idatzitako Las claves para entender qué pasa en Honduras . Interneten jasotako informazioa laburtzen duena Translating Twitter from Honduras. Blogari batek ere jarraipen polita egin du ESF en Honduras blogean.

Kaletik bideoak ere iristen hasi dira. Honduteleko langile honek jasandako erasoa adibidez.

Asteroko twitter laburpena 2009-06-28

La movilización global

la movilización globalBide berriak irekitzen ari dira nire aurrean. Esperimentazio bide berriak, San Juan bezperak horrelakoak izaten dira askotan. Niretzako urtea ia ia biharko gauean hasten da. Horregatik jendeak urtearen hasieran egin ohi duena, nik orain egiten dut.

Normalean udara begira erreferentzia, liburu, ideia berriak agertzen eta beste batzuk finkatuz doaz. Oraindik MUDSS ahaztu gabe nago, bertan esan nuena betetzen eta jarraitzen ari naiz. Erreferentzia horiek jarraituko dute nire bizitza teknosoziala gidatzen, baina tripetara joan nahi dut, sakonera. Liburu eta erreferentzia berriak biltzen ari naiz. Oraindik ez ditut erabaki guztiak, nireak argitaratzen joango naiz, denetarik egongo da, matematika, teknologia, soziologia, kultura… Lagudu nahi? Baina gaur liburu bat hasi dut La movilización global [cc-by-nc-nd]. Liburu batzuk dakizunari gauzak gehitzen dizkiote, baina beste batzuk beste mekanismo batzuk pizten dituzte eta barruan aldaketak eragiten dituzte, honek horrelakoa dirudi. Ibilbidea hasi da nola bukatuko duen ezin jakin oraindik…

Asteroko twitter laburpena 2009-06-21

Twitterren sare egitura

Twitterrek sortzen dituen sare motak sare banatuak dira. Pertsonak nodo bihurtzen dira eta erabakitzen dute zein beste nodoekin lotu. Twitter bezalako tresnetan bakoitzak erabakitzen du zein pertsona jarraitu nahi dituen. Honela bakoitzaren interes sarea eraikitzen da. Erabiltzaile bakoitzak bere interes sarearekiko hartzailea da. Hau da, sarera gehitu dituen erabiltzaileak esaten dutena jarraituko du. Erabiltzailea beraz hartzailea da.

Noski, interes sare horiek badaude zentzu guztietan daude. Pertsona bakoitza nodo bat baldin bada, guztiek beraien inguruan interes sare bat dute pertsona horrekiko. Beraz, hartzailea zena igorle ere bada beste erabiltzaileek bere inguruan osatzen duten interes sarea dela eta.

Sare banatuaren topologiari esker, sareko elementuak (pertsonak) erabat konektatuta daude. Hauetako batek huts egingo balu ere, ezarritako beste harremanak mantenduko lirateke. Baina, hauen guztien gainean badago beste egitura inplizitu bat kontutan hartzen ez duguna, zerbitzuaren topologia bera. Twitter zerbitzu bezala zentralizatua dago. Zerbitzu pribatu guztiek bezala interes batzuen morrontza ere badu.  Honek zerbitzua emateari uzten badio sare guzti hori pikutara doa. Sare banatua, ilusio batean bakarrik bihurtzen da. Eztabaida honek luze jo dezake, baina nire nahia Twitterrek ezagutarazi digun genero berria mezuan agertu nuen: “twitter txikiren federazioz sortutako hedabidea litzateke soluzio hoberena”.

Twitter generoko tresnak, mezuak zure interes sarean garraiatu eta zure intereseko sareetatik jasotzeko balio dute. Informazio jasotzeak emateak baino garrantzia handiagoa izaten du gainera. Jende asko dago bakarrik informazioa jasotzen eta ez du ezer igortzen.

Hala ere, Twitter generoko tresnek duten indarretako bat, interes sareak sortu eta handitzeko era errazean dago. Nola hedatu ditugun sareak? Nola ezagutu nodo berriak? Azken finean. nola lortu interes sare ezberdinen arteko lotura berriak? Hori posible egiten duten mekanismoak nahiko argiak dira eta mundu txikiak diren sare gehienetan oso antzekoak dira. Gai honen inguruan gehiago jakin nahi baduzue Redes Complejas Ricard Solé . Irekitasun lehenetsiari esker beste erabiltzaileek esaten dutena ikus dezakegu eta beraz interesatzen zaigun jakin, gure interes sarean sartzeko  . Errepikapena RT sintaxia erabiliz, beste pertsona batek esandakoa aipatzen duzu. Gainera normalean RT @erabiltzailea erabiltzen da. Honek errepikatzeaz gain, iturriari erreferentzia egiten dio interes sarera sartzeko aukera gehiago emanez. Errepikaketa oso garrantzitsua da sare banatuetan, mezu baten propagaziorako. Ez da nahikoa sarean ondo konektatuak dauden nodoek bakarrik errepikatzea, nahiz etea honek eragin gehiago duen. Baina leku guztietara heltzeko bakoitzaren sareetan zabaldu behar da mezua eta hori da honek egiten duena . Eraldatzea, pertsonalizatzea, jasotako informazioa zure sarerako egokitu eta moldatzeko aukera garrantzitsua da. Mekanismo honen bidez zure interes sarean zehar mezuak hobeto garraiatu daitezke eta honela zure interes sarean zehar azkarrago eta hobeago garraiatuko dira. Taldekatzea ere oso garrantzitsua da eta Twitter generoan horretarako #etiketa erabiltzen da. Honek interes bereko gaiak errazago komunikatu eta aurkitzeko bidea irekitzen du. Bilaketa sinple bat egin eta gai horrekin informazioa zabaldu duten nodo berriak aurkitu daitezke. Malgutasuna sare interesaren barnean nahi dituzunak sartu eta ateratzeko erraztasuna. Zure sarea parametro ezberdinen arabera antolatzeko malgutasuna eta azkartasuna.

Tresna guzti hauek interes sare ezberdinen arteko erlazio berriak sortzeko balio dute. Batzutan zenbaitentzat informazio fluxuan distortsio bate eragiten dute, baina komunikazio era honen muina dira.  Beste sare batzuetan gertatzen den bezala beharrezkoak dira propagaziorako. Genoman errepikaketa eta aniztasuna mekanismoen bidez. Batzutan genoman errepikatutako atalak sartzen dira, horrek berrikuntzarik ekarriko ez duela pentsa daiteke, baina okerra da. Errepikapen horiek eta gertatzen diren dibertsifikazio fenomenoak (konexioak sortu eta desagertu), aldaketak ekartzen dituzte. Antzekoa gertatzen da hizkuntzetan ere. Hizkuntzak hitzen arteko erlazio sare bezala ulertuta,  konexio asko dituzten hitzei esker, adibidez gauza, hori, zerbait… hizkuntza ikasketaren lehenengo faseetan lotura berriak eta hobeagoak lortu ditzakegu. Mekanismo guzti horien antzekoak dira aurretik azaldu ditudan Twitter generoko besteak.

Twitterrek ezagutarazi digun genero berria

Twitter mikroblogintza tresna oso ezaguna egiten ari da, baita ohiko hedabideetan ere. Oraingoan, zenbait gatazkatan eragiteko tresna bezala agertu zaigu Twitter. Tresna horrek ahalbidetzen duen komunikazio azkarra da gakoa. Bakoitzak bere lagun sarean jasotzen duen informazioa errepikatzen du, jasotzen duena moldatu eta bere hartzaileei egokitzen die. Edota garrantzitsuena dena, hizkuntza ezagutu gabe ere, jendeak bidalitako loturetan zehar nabigatu dezake. Horrek egin du erakargarria zenbaitentzako, bakarrik loturek sortzen duten trafikoagatik.

Argi dago hori baino gehiago dela, ez tresna bera, komunikazio eredu berria ekarri duelako baizik. Mundu fisikoan SMSa da bere gurasoa, eta Interneten, berehalako mezularitza asinkronoa + sare sozial irekiak. Berehalako mezularitzarekin konparatuz gero ( adibidez Jabber-ekin; guztiekin ez, baina bai erabiltzeko moduagatik), asinkronoa da. Hau da, gure hartzaileak ez du zertan konektatuta egon behar mezua jasotzeko, ondoren jaso dezake. Gainera horri sare sozial irekia gehitu zaio, bakoitzak erabakitzen du nahi duen parametroen bidez zein pertsona jarraituko dituen, zein izango diren berarentzako garrantzitsuak. Gainera, pertsona horiek idazten dutena publikoa da (erabiltzaileak mugatzen ez badu). Horrela, pertsona batek beste bati erreferentzia egitean, beste pertsona hori ere interesgarria den edo ez ikus dezake norberak. Bi gauza horiek elkarturik berehalako mezularitza asinkrono soziala eraiki dute.

Genero berri horretan parametro batzuk garrantzia handiagoa hartzen dute eta beste batzuk berriro definitu behar dira. Azkartasuna, erreputazioa, fidagarritasuna, banaketa, edukia… dira gehien aldatzen direnak. Azkartasuna da nagusi, gauzen bat-batekotasunak garrantzi handia hartu du, beste faktore batzuen gainetik. Erreputazioa ez da marka edo hedabide batena, informazio hori komunikatzen dagoen pertsonarena baizik. Fidagarritasuna ere pertsonaren araberakoa da, edota hainbat pertsonek bidalitako informazioa konfirmatuta lortzen da. Banaketa era ia guztiz banatuan ematen da: @erabiltzailea erabiltzaile batek aipatu duen informazioa errepikatzeko, RT pertsona batek bidalitakoa errepikatzen ari zarela komunikatzeko, eta #etiketa mekanismoek banaketa era horretan gauzatzeko eta aurkitzeko aukera ematen dute. Horrez gain, hiperloturak dira nagusi eta horien bidez Interneteko edozein baliabide esteka daiteke. Edukia 140 karakterera mugatzen da, beraz, edukiaren sintesia, garrantzia eta kanpoko erreferentzietarako lotura dira garrantzitsuenak. Sintesia, 140 karaktereko muga horrek ezartzen du. Edukiak garrantzia izan behar du, interesa piztu ahal izateko. Kanpoko erreferentziak hiperloturen bidez edo aipatutako sintaxien (@, RT…) bidez lortzen dira eta mezuko informazioa zabaltzeko balio dute, nahi duenarentzat.

Genero berri horrek gai/interes/grin/borroka/… berdinen artean sareak osatzeko gaitasun handia dauka. Bere garraiagarritasunari eta azkartasunari esker oso erraza da norberaren interesekin (laburtzeko) bat egiten duten pertsonak aurkitzea. Horrela, norberaren sare pertsonala eraikitzen du eta norberarentzako erreferenteak diren pertsonak jarraitzen ditu. Momentu bakoitzean norberaren sarean dauden pertsona horiek zein diren modu errazean alda ditzake. Lehen oso zailak ziren kontaktuak, orain salto bakar batzuetara aurkitu ditzake.

Gauza hroietaz guztietaz konturatu dira asko eta asko. Sareen boterea ondo aztertzeko denbora izan dute eta hacktibismorako bezalaxe, desestabilizaziorako ere erabiltzen ari dira zenbait botere. Baina oraingoan, helburua lortzeko baliabideak jarrantzitsuak diren arren, baliabide horiek eskuratzea ere erraza izan daitekeela nabarmentzekoa da. Baliabide nagusia motibatutako pertsonak dira. Aktibismo mota berri honetan swarming-a bilatzen da. Jendea zentzu batean pizten saiatzean datza hori, zerbait egin, eraldatu edota besterik gabe mezu bat komunikatzeko (marketing kanpaina batean, adibidez). Swarming-a piztean Twitter bezalako tresnek indar handia hartzen dute: beste hedabideetako informazioa anplifikatzen dute, lotura berriak eman, iturri berriak ezagutarazi eta bakoitzak bere sarean hedatu. Dena klik bakar batzuetan. Hala ere, borroka bide horrek berezitasun bat dauka; nahiz eta baliabide asko izan, jendeak jarraitzen ez bazaitu (motibatuta dagoelako), zure swarming horrek ez du arrakasta izango. Beraz, borroka molde hori ez da boteretsuena bakarrik, denona baizik. Guk ere horretara jolasten ikasi beharko dugu gure aldarrikapenak, proiektuak, ekimenak, negozioak… aurrera ateratzeko. Horregatik da garrantzitsua Twitter bezalako tresnak ezagutzea, swarming-ak erraz sortzeko tresnak baitira.

Genero berri horrek gauza askotan izango du eragina, baita hedabideen jardunean ere. Hedabide asko bere informazioa kanal horietatik bidaltzen hasi da, baina hori ez da nahikoa izango. Ondo dago, baina genero berri honetan komunikatzen dakiten pertsonen informazioa bilatuko du jendeak. Egunkari baten Twitter kontua jarraitu dezakete bai, baina, seguraski, interesgarriagoa izango zaie bertako kazetari batek egunean zehar idazten duen mezu sorta. Normalean kanpoan gelditzen diren anekdotak, informazio ezkutuak, eztabaidak, iritziak etab. Hori dena ez titular moduan, tresna automatizatu batek egingo lukeen bezala: lehenengo pertsonan baizik. Horiek izango dira gaurkizuneko (gaur+etorkizuna) firmak.

Tresna horiek eta genero berria ez datzo dena desagerraraztera. Webguneek, blogek, web zerbitzuek hor jarraituko dute, bakoitzak bere espezializazioa jasango du. Egia esan genero berri honek gauza bat dauka pendiente: bere egitura benetan banatua egitea eta hori blogen sare banatutik ikasi beharko duen zerbait izan daiteke. Twitter sare banatuak sortzeko gai bada ere, bere egitura erabat zentralizatua da. Aldiz, hainbat twitter txikiren federazioz sortutako hedabidea litzateke soluzio hoberena eta software libreak hori jada posible egiten du. Tresnek duten egitura garrantzitsua da, bestela askatasun ilusio faltsu batean eror gaitezke. Baina edozein egituraren atzean, botere logika bat ezkutatzen dela erakusten digu errealitateak.

Mezu hau idazten nuen bitartean, nire saretik mezu polit bat iritsi zait. Gauza eder hauek ere idazteko balio du Twitterrek ezagutarazi digun genero berri honek:

@agonirena Gure txikitok lehen pausuak eman ditu gaur. Niretzat Neil Armstrongek ilargian hemandakoak baino handiagoak.

Gu ere lehenengo pausoak ematen ari gara eta ematen jarraituko beharko dugu gaurkizunean ere.

Asteroko twitter laburpena 2009-06-14