Zehazki, neutraltasun hori ari dira azkenaldian dudan jartzen. Alde batetik, jabetza eskubideak urratzen omen dituzten datuen garraioa kontrolatu nahi duten lobby-ak daude, baita beren interesak defendatu nahi dituzten telekomunikazio enpresak ere. Telefonicak, adibidez, Googleren jarduna mugatu nahi du, bere sareen bidez hark dirua egiten duela argudiatuz. Ez da Google defendatzeagatik (ez du beharrik, gainera), baina gauza gehiago daude jokoan, sarearen neutraltasuna hausten bada denok galduko dugu eta.

Europan, Interneten neutraltasuna amaitzeko eta kontrol neurri gehiago ezartzeko saioak etengabeak dira. Horien bidez, telekomunikazio enpresek beren sareetatik atzitu ditzakegun webgune eta zerbitzuak mugatu ahal izango dituzte. Ezingo genituzke Skype eta halako aplikazioak erabili, telekomunikazio enpresa horren interesen aurka doalako. Skypek Internet bidez beste telefono eta ordenagailuekin audio bidez konektatzeko aukera ematen baitu. Fitxategien trukea ahalbidetzen duten P2P sareak erabiltzeko zailtasunak ere izan genitzake, enpresa horrek apropos abiadura mantsotu edo zuzenean datuen garraioa uka dezakeelako.

Honek jada dauden ezberdintasunak areagotzeari ateak irekiko lizkioke. Zenbait eduki edo zerbitzu mota erabiltzeko sare konexio bereziak sor daitezke, ordainduta noski. Muga ez da abiadura, hardware, konexioaren izaeragatik etorriko, baizik eta telekomunikazio enpresek ezarritako kontrol eta iragazkien ondorio zuzena izango da. Ezagutzen dugun Internet desagertu eta ordaintzen duzunaren araberakoa izateko arriskua dago.

Internetek zerbait garrantzitsua lortu du orain arte. Zure konexioaren abiadura eta mota edozein dela ere, bertara konektatzeko aukera izanda, informazio eta zerbitzu berak erabiltzeko aukera izatea. Informazioaren eta kulturaren biltoki handiena bihurtu da. Baina hori aldatu nahi dute, hainbat aitzakia erabiliz. Orain arte arrakasta izan badu, librea izan delako izan da. Horri behintzat eutsi behar diogu.

Berria.info webgunean | PDF bertsioa | Inprimatzeko bertsioa

Berriako Irlen Sarea atalean argitaratutako artikulua

Honekin loturik Info7 irratiko audio [mp3] [ogg] elkarrizketa.

Oso ohikoa da pentsatzea eragin handiena duten blogariak gure mezuak errazen garraiatzeko aukera ematen dutenak direla. Baina, blogosferaren egiturarengatik, elkarrizketak blogez blog, mezu eta erantzunen bidez ematen dira. Beharbada, blogari horren eragina bere gertuko sarean gelditzen da. Horrenbestez, ez du mezua sare horretatik kanpo eramango.

Hori blogosfera sare banatu bat delako gertatzen da, zentrorik gabeko sare bat. Bertan konexio hobeak dituzten pertsonak badaude ere, mezua edozein zirrikitutatik igaro daiteke. Ustez garrantzi handia ez duen blog bateko aipamen batek, adibidez, aldaketa handia sor dezake.

Horretaz gain, blogosferan partekatutako «kode etiko» bat ere badago. Zintzoki jokatzea eskatzen da. Idazten duen pertsonak iritzia botatzen du eta duen sinesgarritasunagatik da garrantzitsua. Horregatik ordainketa, horren aurka jo dezake. Berez, ez dago arazo handiegirik eta blogari bakoitzaren eskuetan geratzen da egitea edo ez. Baina betiere iritzia bideratzeko saioak gaizki ikusiak izan daitezke.

Nik beste era batean planteatuko nuke. Gai hauen inguruan interesa erakutsi duten blogariak topatuko nituzke eta informazioa zuzenean eskaini. Batez ere etortzeko joera izan dituzten kolektiboen artean. Haiekin era zuzenean eztabaidatu eta interesatzen zaizkien gauzak ezagutu ondoren kanal berriak irekiz. Era berean, orain arte etorri direnen iritziak jasoko nituzke, hausnartu eta hobetzeko aukerak ikusi. Eduki txukunak sortzen edo sortutakoak biltzen ere saiatuko nintzateke. Baina, batez ere, eta blogek sortzen duten eztabaidan parte hartu nahiko banu, beste baten moduan elkarrizketan murgilduko nintzateke; berdintasunez eta zintzoki. Prest daude horretarako gure agintariak?

Berria.info webgunean | PDF bertsioa | Inprimatzeko bertsioa

Berriako Irlen Sarea atalean argitaratutako artikulua.

Honekin loturik Info7 irratiko audio [mp3] [ogg] elkarrizketa.

Gehienek Messengerra erabiltzen dute beren artean mezu bidez komunikatzeko. Sare sozialen artean Tuenti da nagusi. Adina aurrera joan ahala, Facebook ere erabiltzen hasten dira, hurrengo pausoa balitz bezala.

Bi tresna mota dira, eta lehenengoan beraien sarea batez ere egunero edo oso maiztasuna handiarekin kontaktatzen dituzten pertsonak izaten dira. Tuenti, Facebook eta halako sareetan, aldiz, kontaktu horiez gain, beren bizitzako beste hainbat arlotako kontaktuak dituzte. Hau da kirol, aisialdi, eskolaz kanpoko taldeetako jendea eta beren lagunen lagunak, adibidez. Normalean, kontaktu gehiago kudeatzeko aukera ematen die eta, beraz, bere interesekin bat datozen pertsonak errazago aurkitzeko aukera.

Gehienbat, komunikatzeko erabiltzen dituzte. Hiperkomunikatuak bizi direla esan daiteke. Orain, inoiz baino gehiago, beren lagun eta ezagunek egiten dutena ezagutzen dute. Beren bizitzaren parte batzuk zabaltzea erabakitzen dute, argazkiak, bideoak… eta, batez ere, era ludikoan erabiltzen dituzte tresna hauek. Era berean, lanak egiteko edota informazioa trukatzeko ere erabiltzen dituzte. Hau da, norbaiti harrigarria irudituko zaio, baina ez dituzte lagun berri asko egiten. Normalean, sare hauek bere bizitza errealeko sareetako lagun eta ezagunak izaten dira.

Pribatutasuna eskubide bat denez, hori gauzatzeko ezagutzak izatea gomendagarria litzateke. Hasieran eta askotan ondoren ere balio lehenetsiekin konformatzen dira. Nahiago izaten dutelako zenbait gauza publiko egin. Hala ere, praktikaren bidez ederki asko ikasten dute eta kasu askotan ez dugu ezer izango haiei irakasteko; beraiek ondo dakite, esperimentatu ostean, zer eta zenekin partekatu nahi duten.

Entzuten diren gauza beldurgarri gehienek, beraz, ez dute zentzu handiegirik. Salbuespenak orokortzen saiatzen direlako. Eta, era berean, enpresa pribatu handi gutxi batzuen eskuetan informazio hori guztia jartzea inor gutxiri inporta zaio. Horretaz beraiek ez dira arduratuko.

Berria.info webgunean | PDF bertsioa | Inprimatzeko bertsioa

Berriako Irlen Sarea atalean argitaratutako artikulua

Honekin loturik Info7 irratiko audio [mp3] [ogg] elkarrizketa.

Orain arte posta elektronikoak bakarrik zeuden tokian, beste pertsona horien informazio jarioa ere agertuko da. Beste zerbitzu batzuetako informazioa ekarri eta partekatu daiteke, gainera; Flickr, Picassa, Twitter bera ere ekar daiteke. Oraindik behintzat norabide bakarrean, hau da zerbitzu horietatik Buzzera. Informazio horiek elkarrizketa bat sortzeko aukera ematen dute; alde horretatik, interesgarria izan daiteke. Nolabait, Googlek berak ateratako Wave tresnaren zenbait traza ikusten zaizkio zerbitzu berriari.

Googlek gure kontaktu informazioa produktu berri bat ateratzeko erabiltzeak ez liguke harritu beharko. Aurretik ere egin izan du, Google Talk tresnarekin adibidez. Alarmak aspaldi egon beharko lirateke piztuta. Esperimentatzea beti da zilegi, horrela ezagutzen baitira tresna guztien aukerak. Baina argi dago Googlek informazio hori eskuratzeko beharra sentitu duela. Orain publizitatea saltzeko izango da, trukatzen ditugun argazkietako informazioa hartu eta horri buruzko iragarkiak erakusteko adibidez. Etorkizunean zer izango den ez dakigu. Ohar orokor moduan, ez jarri Interneten ezagutzera eman nahi ez duzun ezer.

Informazio zatikatze handia honetan blogosfera eta blogek sortzen zuten elkarrizketa sakonago eta independente baterako esparrua gero eta murritzagoa da. Sare sozial birtualek osatzen duten esparru kontrolatuagoetara igarotzen ari gara. Baina, aldi berean, bere bloga mantentzen duten pertsonek edo taldeek gero eta indar handiagoa izan dezakete iritzi-emaile modura. Horiek izango baitira diskurtso eta jarrera orokorretik kanpo beste ikuspuntu bat eman ahal izango duten bakarrak.

Berria.info webgunean | PDF bertsioa | Inprimatzeko bertsioa

Berriako Irlen Sarea atalean argitaratutako artikulua

Honekin loturik Info7 irratiko audio [mp3] [ogg] elkarrizketa.

iPad-az espero ziren gauza asko ez dira bete. Haren sistema eragilea iPhone ezagunean dagoenaren oso antzekoa da. Telefono batentzat ondo egon daiteke, baina lau aldiz telefono baten pantaila bat duen gailu batentzat, beharbada, gutxiegi da. Kamera edukitzea ere espero zen, eta orain arte erakutsi dutenagatik, gailuak ez du kamerarik izango.

Honekin egin nahi izan duten gauza bakarra merkatuan kokatzea izan da. Era honetako gailuen merkatuan sartzea. Zerbaitetan adituak badira, irudia saltzen dira. Horretan, behintzat, helburua lortu dute. Denok hitz egin dugu iPad-ari buruz, ondo edo gaizki; egunkarietako orriak oparitu dizkiogu, baita telebistako minutuak ere. Honetan okerrenak albistea bakarrik, Applek diseinatutako kanpainaren kalko bat egin dutenak izan dira. Zentzu kritiko minimorik gabe, gauza on eta txarrak azaldu beharrean, kopiatu eta itsatsi besterik egin ez dutenak.

Irakurtzeko joeran eta argitaletxeen esparruan ere eragin zuzena izan behar zuen tresnak. Nire ustez, honek ez du askorik lortuko. Hori bai, orokorrean mundu horretan era honetako mugimenduak gertatzen ari direla ezin uka daiteke. Hau beste bat besterik ez da izango.

Baina, batez ere, susmo bat daukat. Badirudi behin jada merkatuan kokatuta eta jendeak produktua erosi duenean Applek produktua hobetua aterako duela. Erosi dutenak beste bat erostera bultzatuak sentituko dira orduan, eta diru kaxak bete-beterik egongo dira. Horrela egin izan du askotan. Gure esku dago zaharkitze planifikatu honetan parte hartzea edo arrazionalismo teknologiko batetik ditugun gailuak ustiatzea eta ez denbora guztian mantra berriei begiratzen egotea.

Berria.info webgunean | PDF bertsioa | Inprimatzeko bertsioa

Berriako Irlen Sarea atalean argitaratutako artikulua

Honekin loturik Info7 irratiko audio [mp3] [ogg] elkarrizketa.

Internetek gune beltz asko ditu, gune pribatuak, bilatzaileek aurkitzen ez dituztenak… Baina badira beste batzuk beltzak izan gabe ere ulertzen ez ditugunak. Adibidez, txinatar webguneetan gertatzen dena erabat arrotza zaigu. Edota gertuago, gure artean dauden blogari erdaldunek ez dute euskarazko blogosferan gertatzen dena ezagutzen, nahiz eta batzuetan euskara ongi ulertu.

Laster teknologiek horretan ere lagunduko gaituzte. Itzultzaile automatikoek aukera emango digute nahi dugun hizkuntza erabiliz beste hizkuntza batera itzulpena automatikoki egiteko, eta jendeak ulertzeko. Googlek jada bere tresnetan horrelako zenbait aukera ditu: posta mezuak hizkuntza batetik bestera itzultzeko gai da, baita jasotzen ditugun albisteak ere. Rosetta harria izango balitz bezala, ezagutzen ez ditugun beste hizkuntza batzuk erabiltzen dituzten pertsonekin harremanetan jartzeko baliagarria izango zaigu. Baina, ez hori bakarrik, bilaketak ere gure hizkuntzan egin ahal izango ditugu eta automatikoki beste hizkuntza batzuetako emaitzak jaso, ulertzen dugun hizkuntza batean itzulita. Itzulpena ez da guztiz fidagarria izango, baina bai ulermen maila bat lortzeko adinakoa.

Hala ere, aldaketa sakonena teknologia horiek guztiak mundu fisikoan zuzenean aplikatzen hasten direnean gertatuko da. Sakelakoen bidez, esaterako, ahotsaren bidez bilaketa bat egin eta emaitzak ematea, edo esaten dugun hori ezagutzen ez dugun hizkuntza batera audio bidez automatikoki itzultzea. Horretarako, hori posible egiten duten teknologiak beharko ditugu. Baina, baita teknologia horiek orokortzeko estrategiak ere. Hau da, zerbitzu handiek eta interesa duen edonork inplementatzeko aukera izatea behar dugu. Estrategikoa da bide horiek garatzen hastea, baina baita bukaerako emaitza libre izatea ere. Teknologiak hizkuntza gutxituen alde egin dezake, gure esku dago aukera baliatzea.

Berria.info webgunean | PDF bertsioa | Inprimatzeko bertsioa

Berriako Irlen Sarea atalean argitaratutako artikulua

Honekin loturik Info7 irratiko audio [mp3] [ogg] elkarrizketa.

Gogoratzen ditut egun horietako emozioak, baita Indymedia Euskal Herrian izan zen mugimendua ere. Gau horietan Egunero-ren bertsio digitalak lortu eta jendearen esku jartzen zituzten zenbait lagunek. Beste batzuek informazioa eta kontaktuak egiten zituzten bitartean. Garai horietan Internet ez zegoen hain hedatua eta barneratua. Orain, gertatutakoa beste era batera izango litzateke, baita Interneten ere. Beharbada, gaur dugun informazioa lortu eta hedatzeko aukerak egoera beste era batera bideratzea lortuko zuen, baina hori ezin jakin.

Orain, auziaren hasierarekin batera, Internet ere mugitzen hasi da. Jende askok jarri du jada, egunkariaren aldeko irudia bere blogetan. Beste askok, horretaz gain, horrekin loturiko informazioak automatikoki publikatzen dituen tresna bat ere ipini du bere webgune edo blogaren txokoren batean. Hainbat webgune eta blogek jarraipen zuzena egin dute: http://berria. info, http://www.javierortiz.net/voz/egunkaria, http://egunkaria.info… Twitter (http://twitter.com) sarearen bidez ehunka pertsonak elkartasun mezuak eta informazioak bidali dituzte #egunkaria eta #libre etiketak erabiliz.

Baina orain dugu aukera. Erantzutea baino, etorkizuna esperimentatzeko aukera. Horregatik, http://egunkarialibre.info webgunea ere sortu da. Beste webguneekin batera jarraipena egitea helburu izateaz gain, komunikazio esperimentu moduan ere. Hurrengo larunbatean, Bilbon egingo den manifestazioaren berri ematea du lehen helburua. Egun horretan jendeak bidalitako irudiak, bideoak, mezuak, lanak, ideiak bildu eta Interneten zehar zabaltzen saiatzeko, ekimen parte-hartzaile hau bideratu dute. Ordua jarrita dago: larunbat honetan, 12:00etan, Bilboko Kafe Antzokiko atarian. Abestian bezala, gureak diren gauzak zabalduz eta gure indarrak batuz, egun horretan ere «Egunkaria Libre!» esango dugu.

Berria.info webgunean | PDF bertsioa | Inprimatzeko bertsioa

Berriako Irlen Sarea atalean argitaratutako artikulua

Honekin loturik Info7 irratiko audio [mp3] [ogg] elkarrizketa.

Netbookak tamaina txikiko eramangarriak dira. Normalean egiten diren gauza arruntentzako prestatuak daude, ofimatika tresnak, Internet nabigatzailea, multimedia aplikazioak… Egin beharrekoa egiteko nahiko ondo moldatzen dira eta azken bertsioek gainera bateria iraupen handia dute. Eskaintza zabala da: Asus Eee PC, Acer Aspire One, Dell mini… Denak 300 euroren bueltan.

Azken boladan era horretako eramangarrientzako sistema eragile bereziak sortzen hasi dira. Batzuk, Ubuntu Remix kasu, Ubuntu eramangarri txiki hauetara egokitzeko jaio dira. Google-ren enpresaren Chrome OSek gure ordenagailuan exekutatzen diren aplikazioak alde batera utzi, eta bere zerbitzuak (Gmail, Google Calendar, Google Maps…) mahai gaineko aplikazioak bezala erabiliko dituen sistema eragile batean pentsatzen du. Bigarren aukerak Googleren zerbitzuak erabiltzera bultzatu nahi gaitu. Nahiz eta horrek gure datuak berriro ere Googleren eskuetara bideratu. Baina netbook hauen garrantzia ez da aurreko eramangarriekin konparatuta bere potentzia edo ezaugarri teknikoak, baizik eta eramangarritasuna. Horrelako tresna batekin, informazioa sortu, multimedia fitxategiak editatu, informazioa eskuratu, bideoa grabatu eta edozein tokitan zaudela bidal dezakezu. Informazio gizartean, horrelako bat izatea AK47 bat izatearen parekoa da. Interneterako sarbidea izanez gero gure mezua gauden tokitik mundu osora zabaldu dezakegu minutu batzuetan. Sareek duten efektu biderkatzailea askotan ikusi ahal izan dugu, aukera on bat M11n izan zen. Egun horretan SMS mezuak bakarrik erabiliz, jendea inurritegi baten antzera egituratzeko aukera erakutsi zuen. Sarera konektatzeko gailu hauek hori baino askoz gehiago egin dezakete, baina beharbada gakoa gauzen sinpletasunean dago eta batez ere pertsonetan.

Berria.info webgunean | PDF bertsioa | Inprimatzeko bertsioa

Berriako Irlen Sarea atalean argitaratutako artikulua

Honekin loturik Info7 irratiko audio [mp3] [ogg] elkarrizketa.

Lehenik eta behin, garrantzitsua izango da jada lanean daudenekin kontatzea. Pertsona asko dago aspalditik kezka berberekin, hainbat proiektutan antolatuta. Laguntzera datorren edonor ondo hartua izan ohi da, baina egoerara egokitzen jakin beharko du.

Diru publikoa edo pribatua ondo bideratu. Lehentasunak zehaztu eta irekiera, kultura librea, software librea… sustatzeko erabili. Arrazoia argia da, ordainduta ere sortzen den hori berrerabili ahal izango da gauza berriak sortu ahal izateko. Ez da inbertsio itxia izango, etorkizunean hasieran espero ez ziren onurak ekar ditzakeen inbertsioa baizik.

Lehentasunak zehazteaz hitz egin dudanean, beste guztien aurretik bat dago. Interneten komunitate euskaldun erreal hori ikusarazi egin behar da. Alde horretan ekimen garrantzitsuak abiatu dira, baina esfortzu gehiago behar dira. Nabigatzailea euskaraz konfiguratzea izan daiteke hasteko era sinpleenetako bat. Erreferentziazko programak euskaraz edukitzea eta horretarako bideak jarri edo dauden taldeei laguntzea garrantzitsua da. Interneten gehien erabiltzen diren zerbitzu eta baliabideak lokalizatzea ere. Beste maila batean, Puntueus.org bezalako ekimenak ere interesgarriak dira. Faltan sumatzen dudan gauza garrantzitsu bat, gai hauei buruzko datu eta analisiak eskuragarri jartzea.

Hala ere, ez ahaztu erakunde ofizial bat zaretela. Zuen formak eta moldeak ez dira egokienak izaten. Diruaren truke inposizioak, burokrazia, irudiaren ustiapena eta halako jarrerak izatea oso arrunta izaten da. Interneten parte hartu nahi baduzue, Interneten lan eta bizitzeko erak ezagutu beharko dituzue.

Orain arte, herria ez da eskuak gurutzaturik gelditu eta etorkizunean ere horrela izango da. Laguntza guztiak ongi etorriak dira, baina, horretarako, sinesgarritasuna behar da eta sinesgarritasun hori egunero komunitatearen parte zaretela erakutsiz lortzen da, egotea ez da nahikoa.

Berria.info webgunean | PDF bertsioa | Inprimatzeko bertsioa

Berriako Irlen Sarea atalean argitaratutako artikulua

Honekin loturik Info7 irratiko audio [mp3] [ogg] elkarrizketa.

Orain arte, Internet plano itxi batean ikusten genuen. Etxetik, lanetik edo gehienez wifi sare batetik konektatzen ginen, eta webguneak eta Internet zerbitzuak ez zeuden gure testuingurua ulertzeko prestatuak. Aldiz, orain, sarean sakelako batetik, eramangarri batetik eta gure etxetik berdin-berdin sar gaitezke, baina zenbait webgune eta zerbitzu prestatuak daude konektatzen garen lekua eta unea ulertzeko. Hau da, gure testuingurura gehiago moldatzen dira.

Adibide bat, GPSa, kamera eta Internet dituen sakelako bat dugu. Jo dezagun jakin nahi dugula zer trenetan bueltatu etxera. Internetera konektatzen gara, baina orain aplikazioak non eta noiz gauden dakienez, ordu horretatik aurrerako ordutegiak eta tren geltoki gertukoenak erakutsiko dizkigu. Pantailaren bidez tren geltoki horiek non dauden erakutsi edo kamera gure inguruan mugitzen badugu, geltoki eta ordutegien informazioagaineratuko dio ikusten ari garenari.

Beraz, errealitate fisikoa bera izanik ere, dimentsio gehiago izango ditu orain, teknologia hauen bitartez. Hau da, hiru dimentsioko errealitate fisikoari beste dimentsio bat gaineratuko diogu: informazioarena. Bakoitzak dimentsio horretan nahi dituen informazioak ikusi ahal izango ditu. Nahi gabe, ziborg bilakatzen ari gara. Baina, beti bezala, batzuk bakarrik izango gara mundua lau dimentsian ikusteko gai. Beharbada hiru dimentsiokoa nolakoa den gustatu ez, baina gauzak aldatzeko ezer egin nahi ez dugulako.

Berria.info webgunean | PDF bertsioa | Inprimatzeko bertsioa

Berriako Irlen Sarea atalean argitaratutako artikulua

Honekin loturik Info7 irratiko audio [mp3] [ogg] elkarrizketa.