Teketen » Etiketadun mezuak: 'ekonomia'

Aberastasunaren banaketari buruz jakin nahi zenuena eta inorrek kontatuko ez dizuna

Aberastasunaren banaketa ere politika kontua da eta Euskal Herrian (eta munduan orokorrean) oso gutxi hartzen da kontutan. Kontuak makilatu egiten dira, datuak ezkutatu, noski lehenengo munduan bizi gara eta beste batzuk baino aberatsagoak, noski! Baina hemen ere aberastasunaren banaketa ez da batere zintzoa. Datu batzuk (EAE 2008):

BPG                                          70.631.253.000 euro
BIZTANLEAK                                 2.141.860 lagun
BPG per capita                            32.977 euro
Errenta per capita                                28.731 euro

Ez dakit zuei baino hau horrela izanik niri behintzat ez zaizkit kontuak ateratzen, non dago nik jaso behar nuen dirua? Zeinek dauka? Lagunekin hitz egin dut eta beraiei 28.731 euro horiek ezinezkotzat jo dituzte, adin kontua ote? Nire aitari galdetu diot, nire ezagunei, hauen erantzuna… 28.731 euro jasotzen ditudala urtean? JaJajaja.

Hau gutxi balitz, hona hemen ezkutatzen diguten neurri bat GINI koefizientea[es]. Gini koefizientea aberastasunaren banaketa (edo metaketa) neurtzeko indize bat da. GINI indizearen arabera:

  • 1. Namibiak 74,3 (banaketarik okerrena)
  • 130. Danimarkak aldiz 24,0 (banaketarik hoberena)

Gure inguruko herrialdeei begiratzen badiegu.

  • 86. Espainiak 34,66
  • 103. Frantziak 32,74

Ba EAEko datuak hartzen baditugu

EAE 11. den Brasilen mailaren inguruan aurkituko litzateke 55ko balioaren inguruan

Horrek esan nahi du EAEn aberastasunaren banaketa erabat justiziarik gabekoa dela. Aberastasunaren banaketa baino, aberastasunaren metaketa oso handia, lotsagarria dagoela esan daiteke. Denok dakigu non dagoen aberastasun hori, orain ez daitezela etorri guri kontuak eskatzera. Ipar Europako herrialdeekin konparatzea gustatzen zaienei, hasi daitezela honetan ere konparaketak egiten.

Beste ondorio bat atera daiteke honetatik, aberastasunaren metaketa hain da handia ezin dela era normal batean maila hori eskuratu. Horrek esan nahi du batzuk, besteenganako zapalketaren bidez lortzen dutela aberastasuna. Hori izan daiteke arrazoi bakarra. Ez dira argiagoak, azkarragoak, hobeagoak, zapaltzaileagoak baizik. Nire lagun batek esaten duen bezala “Ez dut bere lanarekin aberastu den inor ezagutzen” eta datuek arrazoia duela esaten dute.

Bukatzeko, seguru nago zuetako askok ez zuela GINI koefizientea ezagutzen, ez pentsa atzo arte nik ere ez. Zaila izango zaizue gainera, herrialde askok bere estatistika neurrietatik kentzea erabaki zuten eta, kasualitatea txo! Baina datu hauek, pentsatzen nituen gauza asko baieztatzen dituzte, baieztatu baino gehiago beldurra ere sortu didate. Nola bizi gaitezke hau onartuz? Beno bai, hipoteka ordaindu beharra, lan prekarioa, ikasketen ordainketa… Ulertzen dut, ez pentsa, baina…

Datu batzuk Elkartzenen aurkezpen batetik hartuak izan dira.

Alternatiba?

1989ean Francis Fukuyama AEBetako politologo famatuak Historiaren bukaera iragarri zuen: “kapitalismoak irabazi du betiko”, zioen. Ez da denbora asko pasatu irabazleek behea jotzeko. Gizateriak, benetan, beste gizarte mota bat behar du. Egungo sistemak milaka milioi pobre sortzen ditu; lana egiteko (aldi baterako) zortea duten horiek larritasunean murgiltzen ditu; gerrak biderkatzen ditu eta Lurreko baliabideak xahutzen ditu. Gizateria oihaneko legearen menpe bizitzera behartu nahi izatea, jendea ergeltzat hartzea da. Nola lortu gizarte onberagoa, pertsona guztiei etorkizun duina eskainiko diena? Horixe da denek zabaldu behar dugun eztabaida. Taburik gabe.

* Krisiari buruzko informazioa hedatzeko ekimenaren barnean egindako itzulpena

Hirugarren mundua?

Krisiak Iparraldean dituen ondorioz bakarrik hitz egiten digute. Egia esan, hirugarren munduak ondorio larriak sufrituko ditu krisiak sortuko dituen atzeraldi ekonomikoaren eta lehengaien prezioen jaitsieraren ondorioz.

* Krisiari buruzko informazioa hedatzeko ekimenaren barnean egindako itzulpena

Neoliberalismoa?

Krisia sortu ez, azken 20 urteetako moda neoliberalak bizkortu egin du. Neoliberalismo hori hirugarren munduan ezartzen saiatu dira herrialde aberatsak. Hugo Chavezen zazpi pekatuak liburua idazten ari naiz orain. Hori prestatzen nabilela ikasi ahal izan dudanez, neoliberalismoak milioika pertsona miseria gorrian utzi ditu Latinoamerikan. Baina Hugo Chavez, erresistentzia seinalea bidali duen gizona; Munduko Bankuari, multinazionalei eta NDF Nazioarteko Diru Funtsari aurre egin dakiokeela frogatu duen gizona; pobrezia gutxitzeko neoliberalismoari bizkarra eman behar zaiola erakutsi duen gizona; etengabe deabru bihurtzen dute hedabideetako gezurrek eta oinarririk gabeko difamazioek. Zergatik?

* Krisiari buruzko informazioa hedatzeko ekimenaren barnean egindako itzulpena

Hedabideak?

Hori guztia azaldu ordez, bigarren mailako gaiei ematen diete atentzioa. Egindako akatsak bilatu beharko direla esaten digute, arduradunak topatu beharko direla, gehiegikeriei aurre egin beharko zaiela… Baina, kontua ez da akats hori edo bestea, sistema baizik. Krisi hau saihestezina zen. Behea jotzen ari diren enpresak ahulenak edo zorte txarrena izan dutenak dira. Aurrera ateratzen direnak, gure bizitzen gainean eta ekononomiaren gainean oraindik botere gehiago izango dute.

* Krisiari buruzko informazioa hedatzeko ekimenaren barnean egindako itzulpena

Bankuak salbatu?

Bankuetako bezeroak babestu behar dira, noski. Baina, Estatua egiten ari dena aberatsak babestea eta galerak nazionalizatzea da. Belgikak, esaterako, jendeari eroste ahalmena mantentzen laguntzeko 100 milioi euro ez zituen, baina bankuak salbatzeko 5.000 milioi topatu ditu bi ordutan. Guk ordaindu beharko ditugun milaka milioi dira. Ironikoa zera da, Dexia banku publikoa zela eta Fortisek ondo funtzionatzen zuen banku publiko bat irentsi duela. Horri esker, Fortiseko agintariek negozioak egin dituzte 20 urtez. Eta orain, sistemak ez funtzionatzen ez duenean, eskatzen al zaie agintari horiei irabazi eta gorde duten diruarekin egin dituzten hutsak ordaintzeko? Ez, guri eskatzen digute ordaintzeko.

* Krisiari buruzko informazioa hedatzeko ekimenaren barnean egindako itzulpena

Oinarri etikoak dituen kapitalismoa?

Badira 150 urte hori dioen hitza ematen ari zaizkigula. Bushek eta Sarkozyk ere eman digute hitza. Baina, benetan, tigreak barazkizaleak izatea bezain ezinezkoa da. Kapitalismoa hiru printzipiotan oinarritzen da: 1. Ekoizpen eta finantziazio baliabide handien jabetza pribatua. Ez du jendeak erabakitzen, multinazionalek baizik. 2. Lehiakortasuna: gerra ekonomikoa irabaztea, alegia, aurkariak deuseztatzea. 3. Etekin handiena: bataila hau irabazteko ez dira nahikoak etekin normalak edo dezenteak, aurkari diren enpresetatik aldentzeko moduko etekinak behar dira. Kapitalismoa, Karl Marxek esan bezala, oihaneko legea da: “Kapitalari beldurra ematen dio etekinik ez izateak. Etekin dezentea lortzen duenean, harro sentitzen da. %20ra iristean berotu egiten da. %50ean ausartegia da. %100 lortzean giza lege guztiak suntsitzen ditu eta %300era iristean ez da gelditzen, krimena edo bidegabekeria edozein dela ere.

* Krisiari buruzko informazioa hedatzeko ekimenaren barnean egindako itzulpena