Teketen » Etiketadun mezuak: 'euskara'

Rosetta harri berria

Interneten ere, elkar ulertzeko mugetako bat hizkuntza dela esan daiteke. Zure inguruko jende gehienak ulertzea nahi izanez gero, zure inguruko hizkuntza erabilienera jotzea oso ohikoa da. Horrek, noski, hizkuntza gutxituak erabiltzen ditugunoi kalte egiten digu. Jendeak oso erraz jotzen du beste hizkuntza bat erabiltzera. Helburu globalagoak dituztenek erraz jotzen dute ingelesa erabiltzera ere. Baina hori guztia alda daiteke.

Internetek gune beltz asko ditu, gune pribatuak, bilatzaileek aurkitzen ez dituztenak… Baina badira beste batzuk beltzak izan gabe ere ulertzen ez ditugunak. Adibidez, txinatar webguneetan gertatzen dena erabat arrotza zaigu. Edota gertuago, gure artean dauden blogari erdaldunek ez dute euskarazko blogosferan gertatzen dena ezagutzen, nahiz eta batzuetan euskara ongi ulertu.

Laster teknologiek horretan ere lagunduko gaituzte. Itzultzaile automatikoek aukera emango digute nahi dugun hizkuntza erabiliz beste hizkuntza batera itzulpena automatikoki egiteko, eta jendeak ulertzeko. Googlek jada bere tresnetan horrelako zenbait aukera ditu: posta mezuak hizkuntza batetik bestera itzultzeko gai da, baita jasotzen ditugun albisteak ere. Rosetta harria izango balitz bezala, ezagutzen ez ditugun beste hizkuntza batzuk erabiltzen dituzten pertsonekin harremanetan jartzeko baliagarria izango zaigu. Baina, ez hori bakarrik, bilaketak ere gure hizkuntzan egin ahal izango ditugu eta automatikoki beste hizkuntza batzuetako emaitzak jaso, ulertzen dugun hizkuntza batean itzulita. Itzulpena ez da guztiz fidagarria izango, baina bai ulermen maila bat lortzeko adinakoa.

Hala ere, aldaketa sakonena teknologia horiek guztiak mundu fisikoan zuzenean aplikatzen hasten direnean gertatuko da. Sakelakoen bidez, esaterako, ahotsaren bidez bilaketa bat egin eta emaitzak ematea, edo esaten dugun hori ezagutzen ez dugun hizkuntza batera audio bidez automatikoki itzultzea. Horretarako, hori posible egiten duten teknologiak beharko ditugu. Baina, baita teknologia horiek orokortzeko estrategiak ere. Hau da, zerbitzu handiek eta interesa duen edonork inplementatzeko aukera izatea behar dugu. Estrategikoa da bide horiek garatzen hastea, baina baita bukaerako emaitza libre izatea ere. Teknologiak hizkuntza gutxituen alde egin dezake, gure esku dago aukera baliatzea.

Berria.info webgunean | PDF bertsioa | Inprimatzeko bertsioa

Berriako Irlen Sarea atalean argitaratutako artikulua

Honekin loturik Info7 irratiko audio [mp3] [ogg] elkarrizketa.

 

Izan, ez egon

Interneten euskara eta teknologia sustatzeko hainbat ekimen ofizial sortzen ari dira azken boladan. Horietako bi Gipuzkoa 2.0 eta Azkue fundazioa. Badirudi erakundeek ere ulertu dutela aurrean dugun erronka, edo, behintzat, horren itxura eman nahi dute. Euskara eta teknologia gure artean hedatzea nahi badute, nire ustez, zenbait gauza hartu beharko dituzte kontuan.

Lehenik eta behin, garrantzitsua izango da jada lanean daudenekin kontatzea. Pertsona asko dago aspalditik kezka berberekin, hainbat proiektutan antolatuta. Laguntzera datorren edonor ondo hartua izan ohi da, baina egoerara egokitzen jakin beharko du.

Diru publikoa edo pribatua ondo bideratu. Lehentasunak zehaztu eta irekiera, kultura librea, software librea… sustatzeko erabili. Arrazoia argia da, ordainduta ere sortzen den hori berrerabili ahal izango da gauza berriak sortu ahal izateko. Ez da inbertsio itxia izango, etorkizunean hasieran espero ez ziren onurak ekar ditzakeen inbertsioa baizik.

Lehentasunak zehazteaz hitz egin dudanean, beste guztien aurretik bat dago. Interneten komunitate euskaldun erreal hori ikusarazi egin behar da. Alde horretan ekimen garrantzitsuak abiatu dira, baina esfortzu gehiago behar dira. Nabigatzailea euskaraz konfiguratzea izan daiteke hasteko era sinpleenetako bat. Erreferentziazko programak euskaraz edukitzea eta horretarako bideak jarri edo dauden taldeei laguntzea garrantzitsua da. Interneten gehien erabiltzen diren zerbitzu eta baliabideak lokalizatzea ere. Beste maila batean, Puntueus.org bezalako ekimenak ere interesgarriak dira. Faltan sumatzen dudan gauza garrantzitsu bat, gai hauei buruzko datu eta analisiak eskuragarri jartzea.

Hala ere, ez ahaztu erakunde ofizial bat zaretela. Zuen formak eta moldeak ez dira egokienak izaten. Diruaren truke inposizioak, burokrazia, irudiaren ustiapena eta halako jarrerak izatea oso arrunta izaten da. Interneten parte hartu nahi baduzue, Interneten lan eta bizitzeko erak ezagutu beharko dituzue.

Orain arte, herria ez da eskuak gurutzaturik gelditu eta etorkizunean ere horrela izango da. Laguntza guztiak ongi etorriak dira, baina, horretarako, sinesgarritasuna behar da eta sinesgarritasun hori egunero komunitatearen parte zaretela erakutsiz lortzen da, egotea ez da nahikoa.

Berria.info webgunean | PDF bertsioa | Inprimatzeko bertsioa

Berriako Irlen Sarea atalean argitaratutako artikulua

Honekin loturik Info7 irratiko audio [mp3] [ogg] elkarrizketa.

 

BacalHau gure irla mitikoa

Bacalhau XVI. mendeko mapetan agertzen den irla misteriotsu bat da. Izen ezberdinak hartu izan ditu (Bacalao, Bachalaos, Bacalhaos, Baccalieu, Baccalar). Izena 1508. urtean aipatu zuen Joao Vaz Corte-Real itsasgizon portugesak. Aurretik ere zenbait testigantza omen dago. Euskal arrantzaleak Terranovara joaten ziren XV. mendean, beharbada horrek izenaren arrazoia azal dezake. Irla mapetan agertzen bazen ere, ez dakigu gaur egun benetakoa zen edo ez. Euskaldunak bakailuta zihoazenean bertan lur hartzen zuten irla txiki bat izan zitekeen. Nahiko argi dagoena da euskaldunek hitz hori munduan zabaltzeko aukera izan zutela, bere forma ezberdinetan bacallaos, bacalaos, bacallau, bacailo, bacalau, bacalhau.

Euskaldunak denbora batean munduan euskaldun globalak izan ginen. Munduan gure kutsua uzteko gai izan ginen. Besteekin komunikatzeko gure Pidgin-ak sortzeko gaitasuna izan genuen.

Orain, nahiago dugu globalizazioaren parte izan ingelesa erabiliz; Basque Exhibition Center (BEC), Basque Culinary Center, Basque Team… Baina, globalizazioaren parte izateko izena ez da garrantzitsua, ekitea da garrantzitsua. Izenak ez du izana egiten, ekintzek egingo dute leku bat, jarduera bat, talde bat interes globalekoa. Gainera euskarazko izena erabiliz behintzat, munduan testigantza bat geldituko litzateke.

“Ez duzu ingelesa erabili nahi, autista globala izan nahi duzu?”, EZ. Ingelesa eta beste hizkuntza batzuk erabili behar ditugu, noski. Besteekin komunikatzeko gaitasuna ematen dituzten hizkuntza guztiak baliatu behar ditugu. Barnean lanak egiteko euskara erabiliko nuke, baita kanpoko gauza interesgarriak gurean zabaltzeko ere. Nire lana komunikatu edo ezagutarazi nahiko banitu ere euskaraz egingo nituzke eta ondoren oso gertuko diren gaztelerako eta frantseseko hizkuntz komunitate interesgarriekin elkartrukatuko nituzke. Mundura zabaltzeko ahal dudan hizkuntza guztiak erabiliko nituzke. Euskaratik hasita, gaztelera, frantsesa eta noski ingelesa erabiliz. Baina, ez dut arrazoi bakar bat ere ikusten anglofilia orokor honentzat. Batez ere, inguruan ditugun hizkuntzak kontutan hartuta, beharbada ekonomikoki ere zentzu gehiago duela hortik hastea.

Pidgin-aren adibidea oso interesgarria da. Euskaldun eta Islandiarrek beraien artean egindako metahizkuntza honek euskaldunei merkataritzan haritzeko aukera eman zien. Beharbada beharrak bultzatu zituen euskaldun horiek, baina irudimena erabili behar izan zuten. Gaur egun, seguruenik aurretik ikerketa bat egin, ondoren hizkuntza ikasi, sede bat ireki eta tratuan hasteko prest egongo ginateke. Beti ere tratua egiten duzun horrek markatutako parametroetan. Hala ere, hau ulergarria da oso, normala eta gainera jasotzen zaituen kulturarekiko errespetua adierazten du. Normala, komenigarria eta ulergarria ez dena hau bera hartzaile garenean egitea da. Zuzenean automatikoki ingelesa erabiltzeak ez du zentzu handiegirik eta askotan egiten dugu.

Gai honekin lotuta euskara+gaztelera, euskara+frantsesa, euskara+X sortzen hasi diren pidgin metropolitanoen beldurra aipatu nahiko nuke. ETB eta hedabide tradizionalek bere fikziozko telesailetan errealitate hau ezkutatu nahi dute. Noiz ikusiko dugu gure hedabideetan kaleko benetako hizkerak erakusten duen programarik. Gauza bat da euskararen zuzentasuna mantendu behar izatea eta horretarako baditugu mila bide, baina errealitatea islatzea ere hedabide hauen lana dela uste dut. Pidgin hauen sorrera hizkuntza bizi baten adierazleak dira, besterik ez.

Inorrek ez dezala ulertu hau euskara hizkuntz bakar moduan erabiltzeko ideiarekin. Euskara ahal dugun guztia erabili behar dugu, idatzi, sortu, hitz egin, ekin… Guk egiten ez badugu zenek egingo du? Baina, inguruan ditugun beste hizkuntzekin ere erlazioa dugu eta kasu askotan erabili beharko ditugu. Jakin beharko dugu, noiz, nola eta zein modutan erabili, baina hor kanpoan gauza interesgarri asko dago.

Hizkuntz komunitateen arteko loturak ere behar ditugu. Adibide bat: niretzat Euskal Herrian egiten den Interneteko ekimen interesgarrienak (ez guztiak noski) euskaraz sortzen dira. Askotan lehenak izaten gara gauza askotan, baina gaztelerako komunitateak ez gaitu ezagutzen eta ezagutzen gaituztenean nahiko harrituak gelditzen dira batzuetan. Zubiak sortu behar ditugu.

Mezu hau irla batekin hasi da. Irla misteriotsu bat inon aurkitzen ez den irla bat, baina benetako dena. Ikusezina dena, baina benetako zantzuak uzten dituena. Globalizazioa ez zegoenean, globalizazioaren zantzuak erakusten dizkiguna. BacalHau gaur egun, euskaldunen sorkuntza konplexurik zabaltzeko toki horiek izan daitezke. Euskara erabiltzen den tokia, baina pidgin eta ezagutzen ditugun beste hizkuntzak erabiltzeko lotsarik ez dugun lekua. Beste komunitateekin sare logikaren bidez zubiak eraikitzeko beldurrik ez dugun momentua. Inon ez dagoenean, baina gutako bakoitzak bere barnean daramana. Inoiz hondoratuko ez den Atlantida bakoitzak bere barnean daramalako. Baina…

BacalHauen zaudela jakiteko beharrezkoa da dakizun hori, sortzen duzun hori besteekin banatzea. Besteekin banatzean bakarrik, komunitatean egiten duzun ekarpenagatik eta besteengandik jasotako erantzunengatik jakingo duzu BacalHau irla batean zaudela. Lasai, berehala jakingo duzu.

Ez dago maparik, denon artean berregin behar ditugu karta nautiko guztiak. Baina, orain karta nautikoak baino sare diagramak izango dira.

——————————–

BacalHau (H ahoskatuz BacalJau)

Goiburua: Sortu, eraldatu eta elkarbanatu

Sinboloa: ł (AltGr+W) -> BacalHau irlaren perfil imaginarioa. Sarean hainbeste erabiltzen den W (WWW, Web…) teklaren karaktere ezkutua.

bacalhau

Ikurra: Sarean murgilduta ikusten da sinboloa. Sarean murgilduta gauden nodoak garela azpimarratuz, baina denak erlazionaturik gaudela adieraziz. BacalHau hitzan ere ł sinboloa ikus daiteke.

BacalHau ikurra

BacalHau ikurra


Sonna studiori esker

BacalHauren ikur probisionala

BacalHau irla mapa kartografikoetan

Hizkuntza: Euskara globala -> Euskara ahal dugun guztietan erabili behar dugu, idatzi, sortu, hitz egin, ekin… Baina, inguruan ditugun beste hizkuntzak erabiltzeko konplexurik gabe. Lehenengo euskara erabili eta besteren bat erabili behar dugunean erabili. Pidgin-ek ez digute beldurrik ematen, gustatzen zaizkigu.

Kokapena: Edozein tokitan eta inon ez. BacalHauen zaudela jakiteko beharrezkoa da dakizun hori, sortzen duzun hori besteekin banatzea. Komunitatean egiten duzun ekarpenagatik eta besteengandik jasotako erantzunengatik jakingo duzu BacalHauen zaudela. Toki bat baino momentu bat da BacalHau.

Biztanleria: BacalHautar sentitzen diren pertsonen erroldarik ez da egingo. Sinboloa eta ikurra eramateak ez du norbait BacalHautar egiten, baina identifikatzeko balio dezake. BacalHautar identitatean barneratzeko behintzat beste bacalahutar batekin egon behar izan duzu, sentimendua benetan gauzatu ahal izateko.

Dirua: Trukean, P2P eta sareen logikan oinarritutakoa izanik ez dago moneta bakarrik. Moneta, badok13a, bere balioa guztiz sinbolikoa.

badok13 moneta

badok13 moneta

IEB09 prest, todo list

ueu_ieb09IEB09 – Informatikari Euskaldunen Bilkura berria hemen da egun bakar bat falta da eta dena prest dago. Orain bertara joango garenen txanda izango da. Hau da egin beharreko gauzen todo list-a; ieb09 etiketa erabili beharko dugu egun horretan bideoak, argazkiak, blogeko mezuak, twitterreko mezuak … idazteko. Horretaz gain, egunean bertan bideoak grabatu eta bideoak streaming bidez emititzeko ere laguntza beharko dugu. Laguntzeko prest dagoen guztia bila nazala bertan edota iruzkin bat idatzi hemen bertan. Oraindik denbora apur bat dago jendeari IEB09 dagoela komunikatzeko beraz oraindik egin ez baduzue, komentatu zuen sare guztiarekin.

Zuen iritzia nahi dut – Google eta euskara dokumentazioa

Google eta euskara bat eginda izeneko ekimenean egon naiz gau EITBko egoitza berrian, jende asko agertu da gaurko prentsaurreko bat. Galderak egiteko intentzioa nuen, baina ez digute hori egiteko aukerarik eman, barkamenak beraz twitter bidez bidali dizkidazuen guztie eta esker mila.

Eman diguten, google eta euskara bat eginda dokumentazioa pdf batean jarri dut, irakurri eta ezagutu dezazuen, bihar egunkari guztietan irakurri baino lehen (copy&paste rulez). Zuen iritziak jasotzeko desiatzen nago!

Sustatutarrak ere bertan egon dira eta hau da beraiek jaso duten informazioa: Googleren bi produkturen ezarpena erosi dute Jaurlaritzak eta EITBk

Google eta euskara bat eginda

Google eta euskara bat eginda

Google eta euskara bat eginda

Google eta euskara bat eginda

Google eta euskara bat eginda

Google eta euskara bat eginda Googleko arduraduna

P.D: Fijatu Googleko arduradunaren galtzerdietan ;)

Andoainen korrika!

Puntual iritsi da gure herrira korrika. Sorabila eta Zumea auzotatik jendetsu zetorren jada Korrika. Bertan ikastolako jende andana eta beste hainbatek itxaroten zuten, aldapa igotzen hasi eta eskola publikotako jendea. Ikasle, biztanle, ezazun, ezezagun piloa, inoiz baino gehiago korritzen. Eguna noski txikiek hasi zuten, eskola publiko, pribatu zein ikastola guztietan korrikaren musika zen nagusi goizean goizetik. Pilak kargatzeko moduko giroa, bai horixe!

Korrika itxoitenKorrika Andoainen

Korrika Andoainen ArtetaKorrika Andoain Arteta jendetza

Uni Encounter V 2009 Eibarren hitzaldi interesgarriak

Ostegunean Eibarren egongo naiz hitzaldi bat ematen Uni Encounter V 2009, baina aurreko egunetan ahal badut bertatik pasako naiz Arduinori buruz entzuten eta baita ere Txipik emango duen hitzaldiak entzuteko. Hitzaldiak doan eta irekiak dira.

Martxoak 31 de Marzo. Asteartea/Martes

EUSKARA INFORMATIKA MUNDUAN

16:00–17:15. XUXEN, XUXENg eta Eletagger. Elekaren hizkuntz-prozesamendurako tresneria. Victor Laskurain, Eleka Ingeniaritza Linguistikako programatzailea.

Elekaren lan ildo nagusia hizkuntza naturalaren tratamendua da, hiztegi eta ortografi zuzentzaileetatik hasi eta itzultzaile automatikoak arte zabala da gure lan eremua. Hitzaldi honetan euskarazko Wordeko ortografia zuzentzailearen eta bertsio libreen barneko egitura aztertuko ditugu hasteko. Gero egitura hori errore gramatikalak detektatzeko (edo saiatzeko) eta euskarazko testuan prozesu orokorrerako nola hedatzen ari garen azalduko dugu maila teknikoan.

17:30-18:40. Mahaigaina eta Geolokalizazioa. Mikel Olasagasti.

Portatilak, ultraportatilak, mugikorrak eta beste hainbat gailuri esker informazioa ez da soilik gure bulego edo etxeetara mugatzen, gurekin mugitzen doa. Eta gure posizioa aldatzen doan einean jaso nahi dugun informazioa ez da berdina. Zein da egungo interfazeen egoera aldaketa hauen aurrean eta zer ekarriko digu etorkizunak?

18:45–19:50 .eus: izena eta izana Interneten. Iratxe Esnaola Arribillaga. PuntuEus elkarteko kidea.

Interneteko Euskararen eta Euskal Kulturaren Komunitatea aktiboa eta konprometitua da eta dinamismo horrek Interneteko euskarazko txokoa bizi mantentzen du. Baina Interneten, egotea baino, izatea garrantzitsuagoa da. Ildo horretan, .eus domeinuaren helburua, EEKK indartu eta zabaltzeko tresna bat gehiago sortzea da, Interneten egotetik izatera pasatzeko urratsa. .eus domeinua EEKK-ren Interneteko ikurra izango da, izanari izena emango diona. Hori da PuntuEus Elkartearen helburua: .eus domeinua lortzea.


Apirilak 1 de abril. Asteazkena/Miercoles

INFORMÁTICA APLICADA

16:00–17:15 Desarrollo y tendencias del Ciberperiodismo en el País Vasco. Koldobika Meso Profesor Titular de la  Facultad de CCSS y de la Comunicación.

Examen de los cibermedios editados en la Comunidad Autónoma Vasca tras más de una década de existencia, a partir de una metodología de probada validez para la observación de este fenómeno. Incide en sus especificidades y tiene en cuenta su  historia, modelos de medio y negocio, así como su evolución y tendencias de desarrollo.

17:30–18:40 Conecta tu vida virtual con tu mundo físico a través de Arduino. Esti Álvarez, eFaber.

Arduino es un proyecto hardware open source que permite, de manera relativamente fácil, hacer prototipos de sistemas empotrados y programar hardware. Es especialmente popular entre artistas y diseñadores ya que les permite crear desde juguetes electrónicos hasta ropa futurista.
En la charla haremos un repaso de los conceptos básicos de la programación de hardware, describiremos cuáles son los puntos fuertes de Arduino, y veremos cómo conectar hardware físico con servicios online, como por ejemplo, cómo fabricar nuestra propia lámpara de ambiente para el salón cuyo color podremos cambiar desde cualquier sitio a través de Twitter.

18:45–19:55 ¿Por qué no debemos aprender “Lo que las empresas piden”?. Svet Ivanchev, eFaber.

El desarrollo profesional de los informáticos tiene características específicas de su actividad que no se encuentra en otras profesiones. Las decisiones que cada persona tome en su formación pueden determinar en manera muy importante su desarrollo profesional. En la charla argumentaremos por qué merece la pena estudiar tecnologías tan antiguas como las calculadoras programables RPN o tan modernas como Erlang o Scala y en qué consisten a pesar de que las empresas no lo piden en las ofertas de trabajo y a primera vista puede parecer pérdida de tiempo. Por último comentaremos por qué la formación sólo en Visual Basic y Java es el camino hacía la precariedad laboral y por qué la crisis económica puede ser buena para nuestro futuro.”


Apirilak 2 de abril. Osteguna/Juéves

SEGURTASUNAREN EGUNA / SEGURIDAD INFORMÁTICA

16:00–17:15 Desarrollo de software seguro para productos médicos. Amaia David Iturralde. Departamento I+D de Osatu S.Coop, fabricante de desfibriladores.

Más allá de la definición de los requisitos de seguridad de un sistema, el desarrollo de un software seguro implica diversas actividades esenciales para el cumplimiento de las normativas internacionales relacionadas con la seguridad de los productos médicos. Esta charla pretende dar una idea general de los pasos a seguir en el diseño de un software capaz de minimizar los riesgos asociados al uso de estos productos.

17:30–18:40 Konputazio ubikuoa (ubiquitous computing) abantailak eta arriskuak Gorka Julio.


Internet ordenagailuen arteko sareak pertsonen arteko komunikazioa ahalbidetzeko tresna da gaur inoiz baino gehiago. Hala ere, kalkulatzen da Interneteko trafikoaren %12a makinek pertsonen laguntzarik gabeko informazio trafikoa dela. Interneten, ordenagailuak eta antzerako gailuez gain beraien artean komunikatzen hasi diren eguneroko gauzak ikusten hasiko gara. Hori da gauzen internet, eguneroko gauzak beraien artean elkar komunikatu eta Interneteko informazioa erabiliz gauza berriak egiteko gai izatea. Hau lortu ahal izateko gero eta arruntagoak diren teknologia sorta batek parte hartzen du. Dimentsio biko barra-kodeak, RFID txipak, Ingurune-gailuak, Hardware moldagarria eta sentsoreak etab. Hauek guztiek abantaila asko eskaintzen dituzte, baina baita zenbait arrisku ere.

18:45–20:00 Vulnerabilidades web. Pablo Garaizar Sagarminaga. ONTE (Oficina de Nuevas Tecnologías y Educación) Universidad de Deusto.

En esta charla repasaremos de forma práctica las principales vulnerabilidades que suelen darse en la web, desde las pobres medidas de seguridad usando tecnologías de cliente, hasta el click-jacking, clásicas inyecciones por SQL o XSS.