Hala ere, zein interes dago honen atzean? Interes ekonomikoak egon daitezke noski, baina segur aski kasu honetan ez dira garrantzitsuenak. Entziklopedia hori, aro berriaren normalizazioa erakutsi nahiko du? Hau da, orain arteko beste entziklopediek esaten dutena berraztertuko du? Segur aski fidagarriagoa edo neutralagoa dela esango digute, zein baino? Denok editatu dezakegun Wikipedia baino?

Ideia hala ere ez du zertan txarra izan behar. Bertan sortzen den edukia libre egiten duten bitartean berrerabilgarria izateko, beharbada, zergatik ez interesgarria izan daiteke. Gainera ez luke entziklopedia bakarra izan beharko, denok genuke entziklopedia txiki bat sortzeko aukera. Gero wikipedistek (eta denok) erabakiko genuke zer eraman denontzako interesgarria den entziklopedia horretara (Wikipedia). Horrek dauden edukiak hobetzeko aukera emango luke, bakoitzak bere “entziklopedia” pertsonaletatik abiatuz. Zergatik ez?

Aipatutako hori oso aukera interesgarria da pertsonentzat/taldeetzat. Zergatik ez ingeniari, zientzialari, informatikari, kirolari, auzokideek beren wikipedia txikiak eraiki (guztia eduki entziklopedikoa ez dutenak) eta gero hori entziklopedia orokorrera gauzak eraman (bakarrik interesgarriak direnak). Beharbada honek parte-hartzean dauden muga nabarmenak ere kentzen lagun dezake. Talde bakoitzean demagun pertsona bat dagoela lotura egiteko prest dagoena. Jendeak bere komunitate errealean parte hartzen du, bertan sentitzen baitu parte hartzeko beharra. Gero zubi den pertsona horrek (eta beste guztiek) eduki horietatik interesgarriena dena eraman genezake.

Eusko Jaurlaritzak egindako ekimenean aldiz, beharbada zuzenena litzateke Wikipediari dirua ematea. Beharbada ez zuzenean honi, baizik eta honetan lanean dabiltzan euskal taldeei. Aukera dago hori egiteko? Nola litzateke forma errazena? Fundazio txiki bat sortu, Interneten euskarazko eduki libreak sustatzeko? Beste fundazio bat behar dugu???

Bukatzeko, beste eztabaida bat bada ere. Wikipediak uniformizazio puntu bat ere badu. Gero eta gehiago eta itzulpen automatikoa hobetzen doan bezala gehiago gertatutko da, zuzenean beste hizkuntzatako informazioa ekartzen da euskarazko Wikipediara. Batzuetan, informazio hori txukundu eta lokalizatu egiten da, hau da gurera egokitzen da, baina gehienetan ez da egiten. Hau da, itzulpenarekin batera karga kulturala duten hitz, esamolde, jarrera, kultura trazak ekartzen ditugu. Hori ere kontutan hartzen hasi beharko dugu. Gauza askorekin egiten dugu jada, izenak, toponimoak, lurraldetasun kontuak, baina beste asko beharbada konturatzen ez garelako zuzenean ekartzen ditugu. Beste eztabaida bat da, ez dadila ulertu itzulpen automatikoaren edota Wikipediaren aurkako aldarri bezala, konstruktiboa izan nahi du eta.

Aldi berean ziur nago intentzio onekin HPS barnean lan egiten duten pertsonak daudela, horiei behintzat sareko ekimen hauek kontutan hartu ditzatela eskatzen diet eta baita animoak eman ere.

P.D: Itzulpen automatikoa ere HPSren proiektu estrategikoen artean dagoela ere entzun dut. Nik ere, horrela ikusten dut, beraz dirua horretara ere bideratu daiteke beharbada.

Eztabaidaren hari gehiago:

• Abiapuntua: Sareko euskal entziklopedia berri baten beharraz
• Sareko euskal entziklopedia berri baten beharraz
• Eusko Jaurlaritza, euskarazko entziklopedia eta eu.wikipedia
• Euskal Wikipedia txokoan eztabaida
• Enciclopedia digital en euskera

• Euskara 2.0: ondorioak edo… (Eli Pombo, Argia)
• Euskara 2.0 (Gorka Julio, Berria)
• EHUko Uda Ikastaroak: Euskara 2.0 (Maite Goñi)

Itzulpen automatikoaren hariari jarraituz, orain arte gurean proiektu eta enpresa batzuk oso murgilduak egon dira, horietako bat hizkuntzaren prozesamenduaren inguruan lan egiten duen IXA taldea. IXAko Gorka Labakarekin hitz egin ondoren, beraiek egindako bidea beste bat dela azaldu digu. Sintaxi azterketan, hau da, esaldien egituran oinarritutako itzulpenak egiteko sistemak landu eta ikertu dituzte batez ere. Etorkizunean ere sistema horiek oso garrantzitsuak izango direla ere aipatu du, euskararen berezitasunak direla eta. Baina beharbada, etorkizunean, bien nahasketatik etor daitezke emaitzarik hoberenak. Behintzat, orain zerekin konparatu izango dutela azaldu du. Edozein kasutan, Googlek emandako pausoa oso interesgarria dela nabarmendu nahi izan du.

Labakak bezala, jende gehienak uste du Googleren pausoa oso garrantzitsua dela. Globaltasunean, lehen 50. hizkuntzen inguruan kokatzen du euskara, eta hori oso garrantzitsua da. Gero eta gertuago dago euskaraz idatzi, eta munduko beste edozein hizkuntzen bidez ulertuko gaituzten eguna. Hala ere, erronkak hor jarraitzen du. Tresna hobeagoak sortu eta hobetzen jarraitu beharko dugu, baina edukiak sortzea gure ardura da.

Berriako Irlen Sarea atalean argitaratutako artikulua

Horregatik nire blogean txertatzea erabaki dut. Hona hemen hori egiteko prozesua. WordPresserako egin dut, baina edozein webgune edo blogerako balio dezake.

1. Itzulpena zein hizkuntzatan egin nahi duzun erabaki.

Hauek aukeratu ditut: Español, Français, Català, Galego, Português English, 中文

2. Ondoren hauei loturak jarri ditut. Nire kasuan mezu bakoitza itzultzeko moduan egin nahi izan dudanez, mezu bakoitzean jarri dut WordPress-eko loop famatua baliatuz. Hala ere, hau ez da beharrezkoa webgune osoa itzuli nahi badugu:

<a title=”Español” xml:lang=”es” lang=”es” href=”http://translate.google.com/translate?hl=es&sl=eu&tl=es&u=<?php the_permalink(); ?>”>es</a>

• title=”Español” : Loturaren gainean jartzean erabiltzaileak zer ikusiko duen, bakoitzaren berezko hizkuntzan jarri dut.
• xml:lang eta lang: Itzuliko den hizkuntza zein den adierazten duen metadatua, ez da beharrezkoa ondo funtzionatzeko, baina interesgarria da.
• hl=es : Googleren itzulpen orriak izango duen hizkuntza.
• sl=eu eta tl=es : Itzulpena egiteko hizkuntza parea, kasu honetan eu->es. Euskaratik gaztelerara.
• href=”XXXX” : Adibidean mezuaren helbidea erakusten duen permalink-a estekatzen da, baina hemen itzuli nahi den helibdearen URLa jar dezakezue.

3. Horretaz gain, nahi duenarentzat lotura gehigarri bat ere jarri dut, aukeratu ditudan hizkuntzatako bat erabiltzen ez badu itzulpena egin ahal izateko.

Horrela gelditu da kodea:

| Lang [&alpha;uto]:
<a title=”Español” xml:lang=”es” lang=”es” href=”http://translate.google.com/translate?hl=es&sl=eu&tl=es&u=<?php the_permalink(); ?>”>es</a> |
<a title=”Français” xml:lang=”fr” lang=”fr” href=”http://translate.google.com/translate?hl=fr&sl=eu&tl=fr&u=<?php the_permalink(); ?>”>fr</a> |
<a title=”Català”xml:lang=”ca” lang=”ca” href=”http://translate.google.com/translate?hl=ca&sl=eu&tl=ca&u=<?php the_permalink(); ?>”>ca</a> |
<a title=”Galego”xml:lang=”gl” lang=”gl” href=”http://translate.google.com/translate?hl=gl&sl=eu&tl=gl&u=<?php the_permalink(); ?>”>gl</a> |
<a title=”Português” xml:lang=”pt” lang=”pt” href=”http://translate.google.com/translate?hl=pt&sl=eu&tl=pt&u=<?php the_permalink(); ?>”>pt</a> |
<a title=”English” xml:lang=”en” lang=”en” href=”http://translate.google.com/translate?hl=en&sl=eu&tl=en&u=<?php the_permalink(); ?>”>en</a> |
<a title=”中文” xml:lang=”zh-cn” lang=”zh-cn”href=”http://translate.google.com/translate?hl=zh-CN&sl=eu&tl=zh-CN&u=<?php the_permalink(); ?>”>zh</a> |
<a title=”+ lang” href=”http://translate.google.com/translate?sl=eu&u=<?php the_permalink(); ?>”>+</a>

Mezu honen hasieran ikusi dezakezue benetako emaitza eta baita probatu ere. Argi utzi nahi izan dut Lang, hizkuntza adierazteko hitz nahiko globala eta αuto-rekin automatikoa adierazteko, proba bat dela. Proba bat, baina behin baino gehiagotan aipatu izan dugun Rosetta harri berriaren lehen aztarna erabilgarriak.

Niretzako garrantzitsuenak, azken urteetan sortu ditugun milaka blogak. Beharbada zuetako batzuk bloga duzue dohaineko zerbitzu batean edo ez duzue baina blog bat nahi duzue zuen domeinuarekin. Apirilaren 24ean itzalagunea.com -en urteurrena ere izango da, denon artean hosting merke bat hartu eta erabiltzaile guztien artean kudeatzeko ardurarekin, bakoitzak bere blog propioa eta domeinuarekin sortzeko tailer bat egin dezakegu. Zer iruditzen, zenbatek emango luke izena? Utzi zuen iruzkinak eta zabaldu mezua interesa izan dezaketen pertsonen artean.

Albisteak 2.0ko lagunek audientzien inguruan kezka adierazi dute. Horregatik nire blogean, astotxo hauek apadrinatzea erabaki dut. Nire alboko barran, azken saioa eta aurrekoak ere agertzen diren widget bat jarriaz. Saio honen jarraitzaile edo ikuslea bazara, zuk ere egin dezakezu, kode hauek erabiliz:

Azken bideoa + galeria

<object type="application/x-shockwave-flash" width="200" height="112" data="http://vimeo.com/hubnut/?user_id=albisteak20&amp;color=0dff00&amp;background=ffffff&amp;fullscreen=1&amp;slideshow=0&amp;stream=uploaded_videos&amp;id=&amp;server=vimeo.com"> <param name="quality" value="best" /> <param name="allowfullscreen" value="true" /> <param name="allowscriptaccess" value="always" /> <param name="scale" value="showAll" /> <param name="movie" value="http://vimeo.com/hubnut/?user_id=albisteak20&amp;color=0dff00&amp;background=ffffff&amp;fullscreen=1&amp;slideshow=0&amp;stream=uploaded_videos&amp;id=&amp;server=vimeo.com" /></object>

Flickr estiloan

<style type="text/css">
<!--
/* You can modify these CSS styles */
.vimeoBadge { margin: 0; padding: 0; font: normal 11px verdana,sans-serif; }
.vimeoBadge img { border: 0; }
.vimeoBadge a, .vimeoBadge a:link, .vimeoBadge a:visited, .vimeoBadge a:active { color: #3A75C4; text-decoration: none; cursor: pointer; }
.vimeoBadge a:hover { color:#00CCFF; }
.vimeoBadge #vimeo_badge_logo { margin-top:10px; width: 57px; height: 16px; }
.vimeoBadge .credit { font: normal 11px verdana,sans-serif; }
.vimeoBadge .clip { padding:0; float:left; margin:0 10px 10px 0; width:80px; line-height:0; }
.vimeoBadge .caption { font: normal 11px verdana,sans-serif; overflow:hidden; width:80px; height: 30px; }
.vimeoBadge .clear { display: block; clear: both; visibility: hidden; }
-->
</style>
<div class="vimeoBadge">
<script type="text/javascript"
src="http://vimeo.com/albisteak20/badgeo/?stream=uploaded&amp;stream_id=&amp;count=8&amp;thumbnail_width=80&amp;show_titles=no"></script>
</div>

Internetek gune beltz asko ditu, gune pribatuak, bilatzaileek aurkitzen ez dituztenak… Baina badira beste batzuk beltzak izan gabe ere ulertzen ez ditugunak. Adibidez, txinatar webguneetan gertatzen dena erabat arrotza zaigu. Edota gertuago, gure artean dauden blogari erdaldunek ez dute euskarazko blogosferan gertatzen dena ezagutzen, nahiz eta batzuetan euskara ongi ulertu.

Laster teknologiek horretan ere lagunduko gaituzte. Itzultzaile automatikoek aukera emango digute nahi dugun hizkuntza erabiliz beste hizkuntza batera itzulpena automatikoki egiteko, eta jendeak ulertzeko. Googlek jada bere tresnetan horrelako zenbait aukera ditu: posta mezuak hizkuntza batetik bestera itzultzeko gai da, baita jasotzen ditugun albisteak ere. Rosetta harria izango balitz bezala, ezagutzen ez ditugun beste hizkuntza batzuk erabiltzen dituzten pertsonekin harremanetan jartzeko baliagarria izango zaigu. Baina, ez hori bakarrik, bilaketak ere gure hizkuntzan egin ahal izango ditugu eta automatikoki beste hizkuntza batzuetako emaitzak jaso, ulertzen dugun hizkuntza batean itzulita. Itzulpena ez da guztiz fidagarria izango, baina bai ulermen maila bat lortzeko adinakoa.

Hala ere, aldaketa sakonena teknologia horiek guztiak mundu fisikoan zuzenean aplikatzen hasten direnean gertatuko da. Sakelakoen bidez, esaterako, ahotsaren bidez bilaketa bat egin eta emaitzak ematea, edo esaten dugun hori ezagutzen ez dugun hizkuntza batera audio bidez automatikoki itzultzea. Horretarako, hori posible egiten duten teknologiak beharko ditugu. Baina, baita teknologia horiek orokortzeko estrategiak ere. Hau da, zerbitzu handiek eta interesa duen edonork inplementatzeko aukera izatea behar dugu. Estrategikoa da bide horiek garatzen hastea, baina baita bukaerako emaitza libre izatea ere. Teknologiak hizkuntza gutxituen alde egin dezake, gure esku dago aukera baliatzea.

Berria.info webgunean | PDF bertsioa | Inprimatzeko bertsioa

Berriako Irlen Sarea atalean argitaratutako artikulua

Honekin loturik Info7 irratiko audio [mp3] [ogg] elkarrizketa.

[podcast]http://teketen.com/wp-content/uploads/2009/12/rosseta_harri_berria.mp3[/podcast]

Lehenik eta behin, garrantzitsua izango da jada lanean daudenekin kontatzea. Pertsona asko dago aspalditik kezka berberekin, hainbat proiektutan antolatuta. Laguntzera datorren edonor ondo hartua izan ohi da, baina egoerara egokitzen jakin beharko du.

Diru publikoa edo pribatua ondo bideratu. Lehentasunak zehaztu eta irekiera, kultura librea, software librea… sustatzeko erabili. Arrazoia argia da, ordainduta ere sortzen den hori berrerabili ahal izango da gauza berriak sortu ahal izateko. Ez da inbertsio itxia izango, etorkizunean hasieran espero ez ziren onurak ekar ditzakeen inbertsioa baizik.

Lehentasunak zehazteaz hitz egin dudanean, beste guztien aurretik bat dago. Interneten komunitate euskaldun erreal hori ikusarazi egin behar da. Alde horretan ekimen garrantzitsuak abiatu dira, baina esfortzu gehiago behar dira. Nabigatzailea euskaraz konfiguratzea izan daiteke hasteko era sinpleenetako bat. Erreferentziazko programak euskaraz edukitzea eta horretarako bideak jarri edo dauden taldeei laguntzea garrantzitsua da. Interneten gehien erabiltzen diren zerbitzu eta baliabideak lokalizatzea ere. Beste maila batean, Puntueus.org bezalako ekimenak ere interesgarriak dira. Faltan sumatzen dudan gauza garrantzitsu bat, gai hauei buruzko datu eta analisiak eskuragarri jartzea.

Hala ere, ez ahaztu erakunde ofizial bat zaretela. Zuen formak eta moldeak ez dira egokienak izaten. Diruaren truke inposizioak, burokrazia, irudiaren ustiapena eta halako jarrerak izatea oso arrunta izaten da. Interneten parte hartu nahi baduzue, Interneten lan eta bizitzeko erak ezagutu beharko dituzue.

Orain arte, herria ez da eskuak gurutzaturik gelditu eta etorkizunean ere horrela izango da. Laguntza guztiak ongi etorriak dira, baina, horretarako, sinesgarritasuna behar da eta sinesgarritasun hori egunero komunitatearen parte zaretela erakutsiz lortzen da, egotea ez da nahikoa.

Berria.info webgunean | PDF bertsioa | Inprimatzeko bertsioa

Berriako Irlen Sarea atalean argitaratutako artikulua

Honekin loturik Info7 irratiko audio [mp3] [ogg] elkarrizketa.

[podcast]http://teketen.com/wp-content/uploads/2009/11/izan_ez_egon.mp3[/podcast]